Karst


Wat is Karst?

Het woord karst (zonder hoofdletter) stamt af van het Indo Germaanse woord “kar” dat verwijst naar iets steenachtigs of rotsachtigs. In het Sloveens is het verbasterd tot “kar-s” en later in” kras”. De karstregio is ontstaan in een heel ver verleden toen de opgedroogde zee grote kalksteenlagen en kalksteenformaties heeft achtergelaten. Kalksteen is poreus en waterdoorlatend wat er toe leidt dat regen-, smelt-, rivier- en bodemwater in een ras tempo in de bodem verdwijnen. Hierdoor ontstaan typische karstverschijnselen, zoals druipsteengrotten, verdwijnende meren, poljes, dolines, zinkgaten, karstpijpen, blinde dalen, diepe aardkloven en krastbronnen. Alle vergelijkbare gebieden op aarde danken hun naam aan het Sloveense ‘Kras’ dat sinds de 19de eeuw de benaming is voor het 500 meter hoog gelegen, onherbergzame stuk land dat zich uitstrekt tussen Triëst, Nova Gorica en Postojna. Dit is het enige gebied ter wereld waar Karst met een hoofdletter geschreven wordt. Door dat het Sloveense Karst het meest bestudeerde karstgebied ter wereld is, zou er ook van ‘moeder Karst’ (matični Kras) of ‘klassieke Karst’ (klasični Kras) genoemd kunnen worden.

Waar?

Kras, het karstplateau dat zich uitstrekt tussen Triëst, Nova Gorica en Postojna, is niet het enige karstgebied in Slovenië. Bijna de helft van Slovenië (43%) bestaat uit kalksteendolomiet, dus karst. Kras is wel het oudst onderzochte karstgebied ter wereld en daarom wordt er over klassieke Karst gesproken. In de atlassen en op landkaarten staat dit karstplateau aangeduid als Kras. Een ander beroemd karstgebied is Notranjska, waar zich het de grootste periodieke meren van Europa en één van de mooiste druipsteengrotten ter wereld bevinden. Ook de Julische Alpen, Westelijke-Karawanken, Kamnische Alpen en de zuidelijke Voor-Alpen bestaan uit karst. Ongetwijfeld de beste locaties om de Sloveense karstwonderen te aanschouwen is in Notranjska en Kras.

De geheimzinnige onderwereld

De grootste bijzonderheid van zowel de klassieke Karst als Notranjska karst zijn de karstverschijnselen. Dit zijn natuurlijke verschijnselen die zich voordoen als gevolg van de chemische werking als water in contact komt met de uit kalk bestaande aardoppervlakte. Regenwater en smeltwater uit de omliggende bergen zakt door de kalkbodem waardoor aardverzakkingen optreden, allerlei kloven en gaten ontstaan en lager gelegen vlakten (poljes) worden gecreëerd. Daarnaast ontstaan talrijke onderaardse rivieren, die op hun beurt weer diverse grotten (jama’s) scheppen. De hele Karst telt meer dan 8.500 geregistreerde grotten. De bekendste en meest toeristische grot in Slovenië is Postojnska jama (grotten van Postojna). Daarnaast heb je Škocjanske jame (de grotten van Škocjan), die zonder twijfel het indrukwekkendst zijn van alle bezichtigbare grotten in Slovenië. Naast Postojnska jama en Škocjanske jame kent de hele Karst tal van andere grotten die elk hun eigen karakter en verbeeldingskracht hebben, zoals Divaška jama, Križna jama (waar je de grot per boot kan verkennen), Vilenica (waarschijnlijk de oudste toeristische grot ter wereld), Pivka jama en Zelške jame.

Poljes

De zogenoemde ‘polje’ is een gebied met een vlakke bodem, omringd door stijle berghellingen. Het Karstlandschap in Slovenië is een van de belangrijkste en oudst onderzochte karstgebieden ter wereld, waardoor enkele geografische termen uit het Sloveens zijn overgenomen, zo ook het woord Polje (betekenis: veld). De bodem van een polje is meestal bedekt door een harde ondoorlatende afzetting, waardoor zich hierop meertjes kunnen vormen. Door verzakking van vast gesteente of door instorting van grottenstelsels onder de polje vormen zich zinkgaten in het landschap. Echter, in natte periodes (voorjaar, najaar) kan het zijn dat de ondergrondse karstbronnen (gevoed door een ondergrondse rivier) te vol raken, waardoor het water via deze zinkgaten naar de oppervlakte stroomt. Afhankelijk van de hoeveelheid water kan zich hier een meer vormen die hier enkele uren, dagen of zelfs maanden kan liggen om vervolgens via dezelfde verdwijngaten uit het bekken weg te stromen. De bekendste polje in Slovenië is Cerkniško polje, waarvan het meer (Cerkniško jezero) een oppervlakte van 38 km2 kan bereiken. Cerkniško jezero kan zich in minder dan een dag vullen terwijl het even vlug weer kan verdwijnen, om vervolgens maanden droog te kunnen staan. Andere bekende poljes zijn Palsko polje (bij Pivka), Planinko polje (bij Planina) en Radensko polje (bij Grosuplje).

Karstplateaus

De karstplateaus van Banjšice, Trnovski Gozd, Gora, Javornik, Hrušica, Nanos en Snežniška planota zijn de meest noordwestelijke uitwassen van het Dinarische orografische systeem. In de Sloveense geografische literatuur worden deze karstplateaus "Visoki kras" genoemd. De bergplateaus bestaan uit kalksteen en dolomiet, waardoor ook hier tal van karstverschijnselen te bewonderen zijn. Het witte gesteente creëert een schitterend contrast met de donkergroen gekleurde wouden en de reeds licht bruinverkleurde hopbomen die de steile berghellingen bewonen.

De meest indrukwekkende karstplateaus zijn die van Trnovski gozd, Gora, Nanos en Snežniška planota. Neem daarbij het gegeven dat zich hier twee klimaten ontmoeten; het Alpine en Mediterrane klimaat. De plateau’s zijn hierdoor een rijkdom aan flora en fauna. Het hele karstplateau van Gora staat vol met de prachtigste bloemen en wordt bezocht door vele unieke vlinders. Veel van de bomen hebben slechts aan één kant takken met loof die naar het zuiden wijzen, terwijl ze aan de noordkant geheel kaal zijn of zelfs helemaal geen takken meer bezitten. Ze hebben de deze groei te danken aan de Burja.

Legende

Een zeer oude legende vertelt het verhaal over God die nadat hij klaar was met de schepping van de aarde met een hoop stenen overbleef. God had de engel Gabriël de opdracht gegeven om de stenen te breken en ze in zee te werpen. Gabriël begon aan zijn arbeid; hij vulde een zak met de kapotgeslagen stenen en droeg de zware last voort. Op de Karsthoogte werd hij gevolgd door Satan, die de verrichtingen van Gabriël aandachtig volgde. Satan sneed de naden van de zak met stenen open waardoor de hele steenmassa eruit rolde en de hele omgeving tot aan de zee bedekte. Het ontstaan van de Karst was een feit.

3-daagse weersverwachting

Vreme

Advertenties

Advertenties